Το Νυφικό από Κουρέλια
Την έλεγαν Σοφία. Χήρα από τα 25. Ο άντρας της, ο Κοσμάς, χάθηκε στα τάγματα εργασίας στην Αμάσεια. Δεν γύρισε ποτέ. Της έμεινε μόνο η βέρα του - την είχε κρυμμένη στο μαντήλι της, στο καράβι.
Στην Ελλάδα, στη Νέα Ιωνία, έμενε σε μια παράγκα με την κόρη της. Τη Μαρία. 18 χρονών έγινε η Μαρία. Όμορφη σαν τον Πόντο. Μάτια σαν τη θάλασσα της Κερασούντας και ήρθε ο γαμπρός. Ο Γιάννης. Παιδί προσφύγων κι αυτός. Δούλευε στην υφαντουργία. Τίμιος. Εργατικός. «Θα την έχω βασίλισσα», είπε στη Σοφία.
Η Σοφία χάρηκε. Μετά έκλαψε. Γιατί δεν είχε προίκα. Δεν είχε νυφικό. Δεν είχε τίποτα.
Στην παράγκα υπήρχε μόνο ένα κρεβάτι, μια κατσαρόλα, και η εικόνα της Παναγίας.
«Μάνα, δεν θέλω νυφικό», είπε η Μαρία. «Θα παντρευτώ με το καλό μου φουστάνι.»
Η Σοφία δεν απάντησε. Το βράδυ, όταν η Μαρία κοιμήθηκε, άνοιξε το μπαούλο. Το μοναδικό που έσωσε από τον Πόντο.
Μέσα είχε κουρέλια.
Για 3 μήνες, κάθε νύχτα μετά το καπνομάγαζο, η Σοφία έραβε.
Μάζεψε άσπρα σεντόνια από τις γειτόνισσες. «Για τη Μαρία μου», έλεγε και της τα έδιναν.
Ξήλωσε τη δική της παλιά πουκαμίσα του γάμου. Την είχε φορέσει το 1910 στην Κερασούντα. Ήταν κίτρινη πια, από τα χρόνια. Αλλά η δαντέλα έμενε.
Από μια νύφη της γειτονιάς ζήτησε το πέπλο. «Θα στο γυρίσω», είπε. Η νύφη της το έδωσε. «Κράτα το, θεία Σοφία. Χαρίσμα.»
Κεντούσε με κλωστή που έβγαζε από παλιά σακιά. Κεντούσε πουλιά. Κεντούσε λουλούδια. Κεντούσε την Παναγία Σουμελά στο στήθος.
«Να σε φυλάει», μουρμούριζε. «Όπως φύλαξε εμένα στο καράβι.»
Τα δάχτυλα μάτωναν. Τα μάτια θόλωναν από τη λάμπα πετρελαίου. Αλλά έραβε.
Η μέρα του γάμου ήρθε. Σεπτέμβρης του 1935.
Η Μαρία ξύπνησε και είδε το νυφικό κρεμασμένο στην πόρτα άσπρο με δαντέλα στο μανίκι, με κεντημένη Παναγία, με πέπλο που έφτανε στο πάτωμα.
Έβαλε το χέρι στο στόμα. «Μάνα… πώς;»
Η Σοφία στεκόταν στην πόρτα. Με το μαύρο μαντήλι. Αδύνατη. Γερασμένη. Αλλά με μάτια που έλαμπαν.
«Από κουρέλια, κόρη μου», είπε. «Αλλά με αγάπη. Στον Πόντο, και από το τίποτα κάναμε πλούτη.»
Η Μαρία φόρεσε το νυφικό. Της πήγαινε γάντι. Σαν να το έραψε η καλύτερη μοδίστρα της Τραπεζούντας.
Όταν βγήκε στην αυλή, οι γειτόνισσες σταυροκοπήθηκαν.
«Παναΐα μου, πριγκίπισσα!» φώναξε η Κυρά-Καλλιόπη.
«Από πού το πήρες, Σοφία;»
«Από τον Πόντο το έφερα», είπε η Σοφία και δεν είπε ψέματα.
Στην εκκλησιά, ο παπάς τα είπε: «Ησάΐα, χόρευε…»
Ο Γιάννης κοίταζε τη Μαρία και δεν πίστευε στα μάτια του.
Το βράδυ, στο γλέντι, στην αλάνα, ο λυράρης έπαιξε «Την πατρίδα μ’ έχασα».
Η Σοφία χόρεψε. Ξυπόλητη. Με το μαύρο μαντήλι να ανεμίζει.
«Για την κόρη μου», φώναξε. «Για τον Πόντο!»
Το νυφικό φυλάχτηκε. Η Μαρία το έδωσε στην κόρη της το 1960. Η κόρη στην εγγονή το 1985.
Αξία: Ανεκτίμητη.»
Αυτές ήταν οι γυναίκες του Πόντου.
Από το τίποτα έφτιαχναν παράδεισο.
Γιατί είχαν μάθει: «Η φτώχεια δεν είναι ντροπή, η αστοργία είναι.» και η Σοφία, μέχρι που πέθανε το 1970, έλεγε στις εγγονές της:
«Όταν δεν έχεις μετάξι, ράβεις με την ψυχή και βγαίνει καλύτερο.»
